Vannacht om 00.00 uur werd het bevrijdingsvuur in Wageningen ontstoken, op de plek waar op 5 mei 1945 de Duitsers capituleerden. Vanuit Wageningen werd het vuur door ruim 1.500 estafettelopers verspreid over heel Nederland.
Van Wageningen naar Grave
Ronald van Noordenburg was een van de estafettelopers die met AV Olympus het vuur vannacht over een route van 70 km van Wageningen naar de brug van Grave bracht. Daar nam een viertal van Loopgroep Grave de fakkel over: Anita, Wim, Wilma en Froukje.
Door Grave naar Gassel
Onderweg werd gestopt bij de Hampoort, waar toespraken werden gehouden en mooie gedichten voorgedragen. Na de Hampoort werd er verder gerend naar Gassel. Daar was de belangstelling voor dit mooie initiatief aanzienlijk groter. Vanaf de Bongerd nam een aantal kinderen de fakkel voorzichtig over. Er werd mooi gesproken over vrede als iets waar je constant aan moet werken, en ook stilgestaan bij de oorlog in Oekraine.
In Gassel werd de fakkel doorgegeven aan zes verse lopers (waaronder Jan en Guus van de Loopgroep) om koers te zetten naar St. Hubert.
Loopgroep Grave is blij een bijdrage te hebben kunnen leveren aan het verspreiden van het bevrijdingsvuur. We zijn ons weer eens extra bewust hoe dankbaar we mogen zijn dat we in vrede elke week onze kilometers kunnen maken.
Het bevrijdingsvuur: een traditie
Het bevrijdingsvuur is een Nederlandse traditie die teruggaat tot 1945. Elk jaar op 5 mei wordt om middernacht in Wageningen het vuur ontstoken, op de plek waar generaal Foulkes de capitulatie van de Duitse troepen in Nederland in ontvangst nam. Vanuit dat ene vuur worden duizenden fakkels aangestoken die door estafettelopers door het hele land worden gedragen.
De fakkels bereiken in de loop van de ochtend en de middag dorpen en steden in heel Nederland. Overal worden ze ontvangen met ceremonieen, toespraken en momenten van stilte. Het is een manier om de bevrijding levend te houden in het collectieve geheugen. Niet als een stoffig historisch feit, maar als een levende herinnering die elk jaar opnieuw wordt gedeeld.
Ronald en de nachtelijke estafette
Ronald van Noordenburg -- ja, diezelfde Ronald die podiumplaatsen haalt bij de Maasheggenloop en die als een Zwitsers uurwerkje pacet bij marathons -- was een van de estafettelopers die het vuur van Wageningen naar Grave brachten. Dat is een route van 70 kilometer, en hij deed het als lid van AV Olympus Land van Cuijk. In de nacht. Over donkere dijken en verlaten wegen. Met een fakkel in de hand en het besef van wat die vlam vertegenwoordigt.
Stel je dat eens voor. Het is twee uur 's nachts. Je rent over de Maasdijk. Het is stil. Het enige geluid is je eigen ademhaling en het zachte tikken van je voeten op het asfalt. In je hand draag je een vlam die een paar uur geleden in Wageningen is aangestoken. Dezelfde vlam die straks door kinderhanden in Gassel gedragen wordt. Dezelfde vlam die symbool staat voor iets wat je als loper misschien beter begrijpt dan wie ook: de vrijheid om te bewegen. Om te gaan waar je wilt. Om te rennen.
De Hampoort
De Hampoort in Grave is een van de laatste middeleeuwse stadspoorten in Nederland. Het is een gebouw dat al eeuwenlang de ingang van de stad bewaakt. En op deze 5 mei was het het decor voor een bijzonder moment: de ontvangst van het bevrijdingsvuur.
Bij de Hampoort werden toespraken gehouden en gedichten voorgedragen. Het was een moment van stilte in een verder feestelijke dag. Een moment om te herdenken. Om te bedenken wat er in 1944 bij de brug van Grave is gebeurd, toen geallieerde troepen de stad bevrijdden als onderdeel van Operation Market Garden. Die geschiedenis is tastbaar in Grave. In de straatnamen, in de monumenten, in het verhaal dat van generatie op generatie wordt doorgegeven.
Gassel
Na de Hampoort renden Anita, Wim, Wilma en Froukje door naar Gassel. Gassel, het dorp waar onze loopgroep elke week traint, waar de Gasselse Molen staat en waar het bos ons thuis is. In Gassel was de belangstelling groter dan in Grave. Dat is mooi. Het laat zien dat een klein dorp net zo betrokken kan zijn als een stad.
Bij de Bongerd, het dorpsplein van Gassel, namen kinderen de fakkel over. Dat is een symbolisch moment. De vlam gaat letterlijk over van de oudere generatie naar de jongere. Van de mensen die zich de verhalen nog herinneren naar de mensen die ze moeten doordragen. En de kinderen deden het voorzichtig. Met grote ogen en trotse gezichten. Alsof ze aanvoelden dat ze iets droegen dat groter was dan een vlam alleen.
Er werd gesproken over vrede. Over hoe vrede niet vanzelf komt, maar iets is waar je voortdurend aan moet werken. En er werd stilgestaan bij de oorlog in Oekraine. Want terwijl wij hier in vrijheid onze kilometers rennen, zijn er plekken in de wereld waar die vrijheid wordt bedreigd. Dat besef, hoe ongemakkelijk ook, hoort bij 5 mei.
Naar St. Hubert
Na Gassel ging de fakkel verder. Zes verse lopers, waaronder Jan en Guus van onze loopgroep, namen het vuur over en zetten koers naar St. Hubert. Een volgend dorp, een volgende ceremonie, een volgend moment van herdenking en viering. Zo gaat de vlam het hele land door. Van Wageningen naar Rotterdam, van Maastricht naar Groningen. Overal gedragen door mensen die bereid zijn om te rennen voor de vrijheid.
Hardlopen en vrijheid
Loopgroep Grave is blij een bijdrage te hebben kunnen leveren aan het verspreiden van het bevrijdingsvuur. Het is een herinnering aan wat we soms vergeten: dat de vrijheid waarmee we elke week door het bos rennen, niet vanzelfsprekend is. Dat er mensen voor hebben gevochten. Dat er mensen voor zijn gestorven.
Elke woensdag en zondag rennen we door het Gasselse bos, over de paden langs de Raam, door Escharen en Grave. We doen dat in vrijheid. We doen dat zonder angst. We doen dat omdat we het kunnen. En op 5 mei worden we daar even extra bij stilgezet.
Dat maakt het bevrijdingsvuur meer dan een traditie. Het maakt het een herinnering aan wat we hebben. En een aansporing om het te koesteren.
Operation Market Garden en Grave
Grave speelt een bijzondere rol in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Op 17 september 1944 werd de brug over de Maas bij Grave veroverd door Amerikaanse parachutisten van de 82nd Airborne Division, als onderdeel van Operation Market Garden. Het was een van de eerste bruggen die werden ingenomen en een van de weinige die intact bleven.
Die geschiedenis is nog altijd voelbaar in Grave. De straatnamen, de monumenten, de jaarlijkse herdenkingen -- ze herinneren aan de dagen waarop de stad werd bevrijd. En als je op 5 mei met een fakkel door de straten van Grave rent, dan voel je die geschiedenis onder je voeten.
Het bevrijdingsvuur verbindt het heden met het verleden. Het maakt de bevrijding tastbaar, letterlijk. Je draagt een vlam die symbool staat voor de vrijheid die anderen voor jou hebben bevochten. En je geeft die vlam door. Aan de volgende loper, aan de volgende generatie. Dat is de kracht van dit ritueel.
Hardlopen met een doel
Het bevrijdingsvuur is een voorbeeld van hardlopen met een doel dat verder gaat dan sport. Je rent niet voor een medaille, niet voor een tijd, niet voor een persoonlijk record. Je rent voor een idee. Voor vrijheid. Voor herdenking. Voor de verbinding tussen verleden en heden.
Dat soort momenten maken hardlopen tot meer dan een fysieke activiteit. Ze maken het tot iets dat betekenis heeft. En als je na afloop bij de Gasselse Molen staat en terugkijkt op wat je hebt gedaan, dan voel je dat. De trots, de dankbaarheid, het besef dat je deel uitmaakt van iets groters.
Sport en herdenking in het Land van Cuijk
Het Land van Cuijk heeft een rijke geschiedenis als het gaat om de Tweede Wereldoorlog. Naast Grave werden ook Cuijk, Mill en andere dorpen in de regio bevrijd in september en oktober 1944. Er zijn talloze monumenten, begraafplaatsen en herinneringsplekken die herinneren aan die periode.
De estafetteloop met het bevrijdingsvuur verbindt die plekken. Van Wageningen via de brug van Grave, door het centrum, langs de Hampoort, door Gassel naar St. Hubert. Het is een route die door de geschiedenis van onze regio voert. En het feit dat lopers van Loopgroep Grave die route mogen lopen, met een fakkel in de hand, is iets om dankbaar voor te zijn.
De fakkel doorgeven
Het mooiste moment van de estafetteloop is het doorgeven van de fakkel. De overdracht. Van de ene hand naar de andere. Van de ene generatie naar de andere. In Gassel, waar kinderen de fakkel overnamen, was dat moment het meest tastbaar. Kleine handen die een grote vlam vasthielden. Grote ogen die de verantwoordelijkheid voelden. En grote glimlachen die lieten zien dat ze begrepen wat ze droegen.
Die overdracht is een metafoor voor alles waar de loopgroep voor staat. We geven door. Kennis, ervaring, motivatie, plezier. De oudere leden geven het door aan de nieuwere. De trainers geven het door aan de lopers. En de lopers geven het door aan iedereen die ze inspireren om ook te beginnen met hardlopen. Zo blijft de vlam branden. In Grave, in Gassel, in het hele Land van Cuijk.
